หน้าหลักเกี่ยวกับเราพันธมิตรติดต่อช่วยเหลือ
โครงการผลิตพ่อแม่กระบือปลักไทยพันธุ์ดีในหมู่บ้าน (บทความ 9/2553)
www.gms-ain.org อนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง >>ผู้เขียน: >>จาก:กลุ่มเผยแพร่และประชาสัมพันธ์
[ขนาด:ใหญ่กลางเล็ก][พิมพ์][ปิด]


การเลี้ยงกระบือในประเทศไทย มีสถิติประชากรลดลงอย่างน่าเป็นห่วง อันเป็นผลมาจากเทคโนโลยีเครื่องจักรที่ก้าวหน้าทันสมัย มาใช้ทดแทนการใช้แรงงานจากกระบือในการประกอบอาชีพการเกษตร ทำให้ประเทศไทยมีการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ โดยเฉพาะการถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรมของกระบือที่มีลักษณะดีต่อไปยังกระบือรุ่นลูกหลาน ปัจจุบันยังคงมีปัญหาการขาดแคลนกระบือปลัก สำหรับใช้ในการเกษตร และเศรษฐกิจที่แปรปรวน ทำให้การใช้เครื่องจักรและน้ำมันเชื้อเพลิงเป็นต้นทุนการผลิตที่ผันแปร


การอนุรักษ์วิถีทางการเกษตร โดยหันมาใช้กระบือปลัก ในการทำนาข้าว ในพื้นที่การเกษตรขนาดเล็ก สำหรับเกษตรกรที่ยังยากจน  เพื่อลดการใช้พลังงานสิ้นเปลือง ช่วยฟื้นฟูอินทรีย์สารในดินให้อุดมสมบูรณ์ และรักษาสภาพแวดล้อมที่ดีให้คงอยู่อย่างยั่งยืน สนองปรัชญา "เศรษฐกิจพอเพียง" ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ


กรมปศุสัตว์ โดย สำนักเทคโนโลยีชีวภาพการผลิตปศุสัตว์ เล็งเห็นความสำคัญที่จะสร้างโอกาสในวิถีการเกษตร สร้างทางเลือกให้เกษตรกร จึงได้จัดทำ โครงการผลิตพ่อแม่กระบือปลักไทยพันธุ์ดีในหมู่บ้าน ขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์  เพื่อกระจายพันธุ์กระบือปลักไทยพันธุ์ดี ในแหล่งการเกษตรขนาดเล็ก และ  เพื่ออนุรักษ์พันธุ์กระบือปลักไทย ให้คงอยู่ร่วมการเกษตรแบบพอเพียง  ซึ่งตั้งเป้าหมายจะดำเนินการ  ผสมเทียมแม่กระบือด้วยน้ำเชื้อพ่อกระบือปลักไทยพันธุ์ดี 5,000 ตัว รวมทั้ง บำรุงสุขภาพแม่กระบือและลูกกระบือ 10,000 ตัว


โครงการนี้ ก่อให้เกิดผลกระทบทั้งทางตรงและทางอ้อม ต่อการเกษตรทาง  ด้านสังคม เกษตรกรรายย่อย ที่เลี้ยงกระบือเพื่อทำอาชีพการเกษตร จะมีความผูกพันกับกระบือและอนุรักษ์รักษาพันธุ์กระบือในท้องถิ่นไม่ให้สูญหาย วิถีการทำนาข้าวหรือประเพณีต่างๆ ที่เกี่ยวข้องการเกษตรแบบดั้งเดิมจะยังคงได้รับการอนุรักษ์ให้อยู่ประจำท้องถิ่น อย่างยั่งยืน  ด้านเศรษฐกิจ  แม่กระบือของเกษตรกรรายย่อย ที่ได้รับการปรับปรุงพันธุ์กระบือจนได้ลูกกระบือพันธุ์ดี เป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มด้านการเกษตร สามารถนำไปใช้งานด้านการเกษตรทดแทนการใช้เครื่องจักร ลดการใช้พลังงาน ช่วยลดต้นทุนและสามารถเพาะขยายจำหน่ายได้ราคาดี มีรายได้เพิ่มขึ้นและต่อเนื่อง  ด้านสิ่งแวดล้อม  การเลี้ยงกระบือในพื้นที่การเกษตร มูลและสิ่งขับถ่ายจากกระบือ สามารถนำไปใช้ทำก๊าซชีวภาพสำหรับใช้ในครัวเรือน ใช้เป็นปุ๋ยอินทรีย์บำรุงดินได้เป็นอย่างดี ลดการเสื่อมสภาพของดิน และไม่เป็นมลพิษต่อสิ่งแวดล้อม


ขั้นตอนและวิธีการดำเนินงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง กอง/สำนัก กำหนดแผนปฏิบัติงานและงบประมาณ พร้อมวิธีการติดตามประเมินผลโครงการ  จัดทำแผนบริหารจัดการความเสี่ยงของโครงการ  ประชุมถ่ายทอดตัวชี้วัดและเป้าหมาย เพื่อเตรียมความพร้อมของการดำเนินโครงการ  และ ติดตามประเมินผลและทบทวนแผนปฏิบัติการโครงการ เป็นรายไตรมาส  ส่วนหน่วยปฏิบัติ (สำนักงานปศุสัตว์จังหวัด / ศูนย์วิจัยการผสมเทียมและเทคโนโลยีชีวภาพฯ ) ประชุมถ่ายทอดตัวชี้วัดและเป้าหมาย เพื่อเตรียมความพร้อมของการดำเนินโครงการ  เตรียมแผนและขั้นตอนการปฏิบัติงาน พร้อมบุคลากร และงบประมาณ  จัดทำแผนบริหารจัดการความเสี่ยงของแผนปฏิบัติงาน  ดำเนินงานตามแผนปฏิบัติงาน  ติดตามประเมินผลและทบทวนแผนปฏิบัติการโครงการ เป็นรายไตรมาส  รวมทั้งรายงานผลการปฏิบัติงานทุกเดือน


กิจกรรมที่ดำเนินการในพื้นที่ของเกษตรกรมีการเหนี่ยวนำสัดและผสมเทียม  การผสมเทียม   การดูแลสุขภาพแม่และลูกกระบือ  รวมทั้งการฝังไมโครชิพในกระบือ  พื้นที่ปฏิบัติการ ส่วนใหญ่ จะดำเนินการทุกจังหวัดในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งอยู่ภายใต้การกำกับดูแลรับผิดชอบของศูนย์วิจัยการผสมเทียมและเทคโนโลยีชีวภาพ  3  แห่ง  คือ  นครราชสีมา ขอนแก่น และ อุบลราชธานี  แต่อย่างไรก็ตาม  กรมปศุสัตว์  ก็มีพ่อกระบือพันธุ์ดี  กระจายไปให้ทุกจังหวัดที่มีหน่วยผสมเทียม สำหรับบริการให้เกษตรกรที่มีความต้องการน้ำเชื้อกระบือพ่อพันธุ์ดี   กิจกรรมหลักของโครงการ คือ การผสมเทียมแม่กระบือพันธุ์ดี ให้ตั้งท้องด้วยน้ำเชื้อพ่อกระบือพันธุ์ดี ความยุ่งยาก ไม่ได้อยู่ที่การผสมเทียม แต่อยู่ที่การจัดการ  ซึ่งต้องอาศัยความร่วมมือจากเกษตรกรอย่างมาก กล่าวคือ หลังจากที่ได้ผสมเทียมแม่กระบือแล้ว จำเป็นต้องป้องกันไม่ให้แม่กระบือได้รับการผสมซ้ำจากกระบือผู้ที่มีอยู่ในละแวกเดียวกัน ซึ่งจะทำให้เกิดโอกาสผิดพลาดของการเกิดลูกกระบือพันธุ์ดี ประเด็นนี้ เกษตรกรต้องเข้าใจและช่วยระวังดูแล ถ้าหากเกิดขึ้นแล้ว เกษตรกรก็จะเสียโอกาสไป 1 ปี เต็ม เพื่อให้แม่กระบือคลอดลูกและรอการตั้งท้องครั้งใหม่


กรณีที่เกษตรกรอยู่ห่างไกลมาก และการคมนาคมไม่สะดวก เกษตรกรสามารถขอรับบริการผสมเทียมแม่กระบือด้วยน้ำเชื้อพ่อพันธุ์ดีได้  ซึ่งกรมปศุสัตว์ มีบริการนัดหมายกลุ่มเกษตรกรนำแม่กระบือมารวมกัน เพื่อทำการปรับรอบการเป็นสัดให้แม่กระบือทุกตัวเป็นสัดพร้อมกัน และสามารถรับการผสมเทียมด้วยน้ำเชื้อพ่อกระบือพันธุ์ดีได้ในคราวเดียวกัน วิธีนี้ สะดวกสำหรับเกษตรกรที่ไม่ต้องเสียเวลาเฝ้าตรวจรอบการเป็นสัดในแม่กระบือและไม่เสียเวลาในการทำงานการเกษตรของตน รวมทั้งเจ้าหน้าที่ผู้บริการผสมเทียมก็สะดวกในการเดินทางไปครั้งเดียวสามารถบริการผสมเทียมแม่กระบือได้หลายตัวในครั้งเดียว  ช่วยลดเวลาและค่าใช้จ่ายในการบริการผสมเทียมได้มาก  แต่วิธีนี้จะมีต้นทุนสูงในเรื่องเวชภัณฑ์พิเศษที่ใช้ในการปรับรอบการเป็นสัดให้ตรงกัน  อย่างไรก็ตามกรมปศุสัตว์ ก็ได้เตรียมแผนดำเนินการในส่วนนี้ไว้แล้ว  เพียงแต่ขอให้เกษตรกรแจ้งให้ทราบล่วงหน้า  เพื่อการประสานงานและเตรียมการต่อไป

Copyright © 2007 GMS - AIN.ORG , Support by ADB